NUcheckt: Waarom verzadigd vet kans op hart- en vaatziekten kan verhogen

NU.nl checkt dagelijks berichten op betrouwbaarheid. Bewering: “Verzadigde vetten verhogen de kans op hart- en vaatziekten niet.”

Oordeel: grotendeels onwaar

Volgens het Voedingscentrum is het goed om ervoor te zorgen dat de hoeveelheid verzadigd vet in je voeding niet te hoog is. Toch stelden verschillende NU.nl-lezers naar aanleiding van een artikel over cholesterol dat verzadigde vetten niet slecht voor je zijn. Op verschillende blogs, zoals NL bewust gezond en eet goed voel je goed, wordt zelfs beweerd dat verzadigde vetten gezond zijn. Maar hoe zit het nu echt met verzadigde vetten?

Waar komt het vandaan?

Beide blogs verwijzen naar een onderzoek uit 2010 waarin volgens een bericht van persbureau Reuters geen duidelijke link werd gevonden tussen het eten van verzadigde vetten en het risico op hart- en vaatziekten. In de blogs wordt vervolgens geconcludeerd dat verzadigde vetten de kans op hart- en vaatziekten helemaal niet verhogen.

Wat zijn verzadigde vetten?

Ingeborg Brouwer, hoogleraar Voeding voor Gezond Leven aan de Vrije Universiteit, legt aan NU.nl uit dat er verschillende soorten vetten zijn. Het verschil tussen onverzadigde vetten en verzadigde vetten kan je als consument grofweg zien aan de vloeibaarheid van een substantie.

“Olijfolie bevat relatief veel onverzadigde vetten en is daarom bij kamertemperatuur vloeibaar, terwijl boter relatief veel verzadigd vet bevat en daardoor vast is bij kamertemperatuur.”

Wat is de functie van verzadigde vetten in het lichaam?

Ineke van Dis van de Hartstichting legt uit dat verzadigde vetten, net zoals andere vetten, een bron zijn van energie. Daarnaast is vet een bouwstof van de wanden van sommige cellen en krijg je sommige vitaminen alleen binnen met het eten van voedsel waar ook vet in zit.

Brouwer legt uit dat verzadigde vetten niet noodzakelijk zijn voor het lichaam. Je lichaam kan zelf verzadigde vetten aanmaken. “Er zijn twee onverzadigde vetten die je echt nodig hebt uit voeding, omdat je lichaam die zelf niet kan aanmaken, dit zijn omega 3 en omega 6.”

Maar, als je aan al je voedingsstoffen wilt komen, is het volgens Brouwer in de praktijk onmogelijk om niet ook verzadigde vetten te eten. “In een gebalanceerd dieet zitten zowel verzadigde als onverzadigde vetten. In voedingsmiddelen met vet zit namelijk altijd een mix van verschillende soorten vetten. In noten of vis zitten bijvoorbeeld relatief veel onverzadigde vetten, maar er zitten ook verzadigde vetten in.”

Verhogen verzadigde vetten de kans op hart- en vaatziekten?

Van Dis vertelt dat minder verzadigd vet eten de kans op hart- en vaatziekten verlaagt. Maar, dat het wel uitmaakt waar je deze verzadigde vetten mee vervangt.

Brouwer vertelt dat vet veel energie levert. Om voldoende energie binnen te blijven krijgen zal je, wanneer je minder verzadigd vet eet, daarom waarschijnlijk iets anders extra gaan eten. “Als je voedsel met relatief veel verzadigd vet vervangt door voedsel met relatief veel onverzadigd vet, dan zien we in onderzoek dat dit de kans op hart- en vaatziekten verlaagt. Maar, als je verzadigd vet in je voeding voornamelijk vervangt door suiker, dan zal de kans op hart- en vaatziekten waarschijnlijk alleen maar stijgen.”

Dit is volgens van Dis ook de reden dat in sommige recente onderzoeken geen verband werd gevonden tussen hart- en vaatziekten en verzadigde vetten. “Als je in onderzoek geen rekening houdt met wat de verzadigde vetten vervangt, dan is het waarschijnlijk dat je niet vindt dat verzadigde vetten de kans op hart- en vaatziekten vergroten.”

Waarom is het beter om onverzadigde vetten te eten?

Brouwer legt uit dat het eten van onverzadigde vetten in plaats van verzadigde vetten vooral goed is omdat je hierdoor minder LDL-cholesterol aanmaakt. “We weten dat een verhoogde hoeveelheid LDL-cholesterol het risico op hart- en vaatziekten vergroot.”

“Daarnaast zien we ook in onderzoeken waarbij grote groepen mensen voor langere tijd werden gevolgd en waarbij hun eetgedrag is onderzocht, dat mensen die relatief veel onverzadigde vetten eten dus een lagere kans op hart- en vaatziekten hebben. En, ook kleine experimentele onderzoeken wijzen erop dat het eten van onverzadigde vetten in plaats van verzadigde vetten de kans op hart- en vaatziekten verlaagt.”

Volgens Brouwer weten we zeker dat het eten van verzadigde vetten in plaats van onverzadigde vetten het LDL-cholesterol verhoogt, en wijst onderzoek er ook op dat het erg waarschijnlijk is dat het eten van veel verzadigde vetten de kans op hart- en vaatziekten vergroot ten opzichte van het eten van veel onverzadigde vetten.

Hoe eet je meer onverzadigde vetten?

Van Dis vertelt dat wanneer je minder verzadigde vetten en meer onverzadigde vetten wil gaan eten, het goed is om weinig harde margarine, roomboter, volle zuivel, vet vlees en voedsel als gebak, taart en koek te eten. En in plaats daarvan juist te kiezen voor vloeibare margarine of margarine in een kuipje, plantaardige olie, magere zuivel, vis en noten.

Conclusie

Uit onderzoek blijkt dat verzadigde vetten de kans op hart- en vaatziekten kunnen verhogen. Het is wel belangrijk dat je deze verzadigde vetten niet vervangt door suikers, maar door onverzadigde vetten. Onderzoeken vinden dat het eten van relatief veel onverzadigde vetten hoogstwaarschijnlijk de kans op hart- en vaatziekten verlaagt ten opzichte van het eten van verzadigd vet.

We beoordelen de stelling “verzadigde vetten verhogen de kans op hart- en vaatziekten niet” als grotendeels onwaar.