NUcheckt: Waarom er ook op de Zuidpool steeds minder ijs is

NU.nl checkt dagelijks berichten op betrouwbaarheid. Bewering: “De hoeveelheid ijs op de Zuidpool neemt toe.”

Oordeel: onwaar

NU.nl schreef op 13 december een artikel over de ontdekking dat de oudste zee-ijslaag van de Noordpool bijna helemaal verdwenen is. Enkele NUjij’ers reageerden onder dit artikel met de bewering dat het weliswaar klopt dat het ijs van de Noordpool smelt, maar dat er juist ijs zou aangroeien op de Zuidpool. 

Landijs op Antarctica neemt af

Waar de reacties op NUjij op zijn gebaseerd, weten we niet. Hoogleraar polaire meteorologie Michiel van den Broeke van de Universiteit Utrecht vertelt dat het zee-ijs op de Zuidpool, in tegenstelling tot het zee-ijs op de Noordpool, redelijk stabiel is gebleven. Er is dus inderdaad niet minder zee-ijs op de Zuidpool, maar ook niet meer.

Het meeste ijs op de Zuidpool is echter geen zee-ijs, maar ligt op land. Van den Broeke vertelt dat het overgrote deel van de onderzoeken naar het landijs op de Zuidpool laat zien dat de hoeveelheid landijs op de Zuidpool en dus op Antarctica afneemt.

Van den Broeke legt uit dat het landijs op Antarctica vele malen dikker is dan het zee-ijs daar. En dat het dunne zee-ijs dus eigenlijk zo goed als geen invloed heeft op de totale hoeveelheid ijs op de Zuidpool.

De afname van het landijs op de Zuidpool wordt ook bevestigd door een onderzoek dat in juni dit jaar werd gepubliceerd door een groep internationale poolonderzoekers. Deze groep onderzoekers wordt ondersteund door de NASA en de European Space Agency (ESA).

Hoe smelt het landijs op Antarctica?

Van den Broeke legt uit dat het landijs op Antarctica eigenlijk hetzelfde functioneert als een gletsjer. “Een gletsjer bestaat uit stromend ijs en verliest ijs aan het uiteinde als smeltwater en doordat blokken ijs afbreken, waarna ze ook veranderen in smeltwater. Op Antarctica gaat landijs verloren aan de zijkanten van het continent. Daar breekt ijs af, dat als ijsbergen in de zee belandt, waarna het smelt.”

Van den Broeke vertelt dat als de situatie in evenwicht is, er evenveel sneeuw op een gletsjer valt, als er aan het uiteinde van de gletsjer aan ijs verloren gaat. “Maar wat we nu bij bijna alle gletsjers ter wereld zien, en ook op Antarctica, is dat de sneeuwval het verlies aan ijs niet kan compenseren.”

Misschien wel meer sneeuw op Antarctica

Van den Broeke vertelt dat er recent wel een onderzoek is uitgekomen, waarvan de uitkomst was dat de hoeveelheid sneeuw op Antarctica toeneemt. Of dit echt het geval is, dat is nog niet zeker. Maar wat in het onderzoek zelf ook staat is dat de eventueel toegenomen sneeuwval het verlies van ijs aan de zijkanten van het continent niet compenseert. 

Van den Broeke: “Dit onderzoek is zeker interessant. We verwachten dat door klimaatverandering de lucht vochtiger wordt, wat voor Antarctica zou betekenen dat er meer sneeuw zou gaan vallen. Mogelijk is dit onderzoek hier één van de eerste bewijzen van.”

Ongeveer helft van zeespiegelstijging veroorzaakt door landijs

Het smelten van landijs op Antarctica, Groenland en de gletsjers elders ter wereld zorgde volgens een onderzoek dat in augustus is gepubliceerd tussen 2005 en 2015 voor ongeveer de helft van de zeespiegelstijging. Alleen Antarctica zorgde voor ongeveer 12 procent van de zeespiegelstijging.

Een andere belangrijke oorzaak van het stijgen van de zeespiegel is dat water uitzet als het warmer wordt. Dit betekent dat als de oceanen opwarmen, zij ook meer ruimte gaan innemen en de zeespiegel dus stijgt.

Conclusie

Uit onderzoek blijkt dat de hoeveelheid zee-ijs bij Antarctica stabiel is. Dit betekent dat de hoeveelheid zee-ijs daar niet, zoals op de Noordpool, is verminderd, maar er komt ook niet meer zee-ijs bij. Bovendien daalt de hoeveelheid landijs op de Zuidpool. 

Om deze reden beoordelen we de bewering “de hoeveelheid ijs op de Zuidpool neemt toe” als onwaar. 

Heb jij een bericht of bewering gezien waarvan je de juistheid betwijfelt? Mail naar factcheck@nu.nl en dan gaan wij ermee aan de slag.