NUcheckt: Gevaarlijk ‘zoeninsect’ komt niet in Nederland voor

NU.nl checkt dagelijks berichten op betrouwbaarheid. Bewering: “De gevaarlijke ‘kissing bug’ verspreidt zich door Nederland.”

Oordeel: onwaar

Op 20 december plaatste de website Ongelooflijke Verhalen een bericht met een wel heel alarmerende kop: ‘Piepklein insect doodt honderden honden en kinderen! Dood het onmiddellijk en ga langs het ziekenhuis!’

Volgens het bericht zou het insect, de ‘kissing bug’, de afgelopen tijd steeds vaker in Nederland gesignaleerd zijn. Wanneer je gekust (of beter gezegd: gebeten) wordt door dit beestje, kun je volgens Ongelooflijke Verhalen een ernstige ziekte oplopen.

Wat is een ‘kissing bug’?

Het insect dat in het artikel beschreven wordt bestaat echt. Het is een soort roofwants, die van nature in Zuid- en Midden-Amerika voorkomt. Deze insecten kunnen drager zijn van een parasiet die de ziekte van Chagas veroorzaakt. Deze ziekte kan in eerste instantie voor bijvoorbeeld koorts en opgezette lymfeklieren zorgen. De zenuw- en spiercellen kunnen echter ook worden geïnfecteerd. Van de mensen die aan de ziekte van Chagas overlijden, gaat het merendeel dood aan een hartstilstand.

De ‘kissing bugs’ zijn bloedzuigers en bijten dus ook mensen. Dit gebeurt voornamelijk in het gezicht, waar het insect zijn bijnaam aan te danken heeft. Volgens de wereldgezondheidsorganisatie WHO is het echter niet de beet zelf die de ziekte van Chagas veroorzaakt, maar de poep of plas van het insect. Vaak laten de beesten vlak bij de bijtwond ontlasting achter. Als iemand vervolgens over de jeukende wond wrijft, kan de parasiet – die in de ontlasting zit – in de bloedbaan terechtkomen.

Wereldwijd lijden ongeveer zes à zeven miljoen mensen aan de ziekte van Chagas.

Waar komt het vandaan?

Een waarschuwing voor de ‘kissing bug’ zagen we vorig jaar al vaker langskomen op Facebook. In 2016 plaatste Dagelijkse Krant al een alarmerend bericht over de roofwants.

Het programma Vroege Vogels besteedde in dat jaar ook aandacht aan de bewering dat de gevaarlijke ‘kissing bug’ in Nederland zou zijn. Insectenexpert Vincent Kalkman van het EIS Kenniscentrum Insecten vertelde dat nog nooit is vastgesteld dat de ‘kissing bug’ in Nederland voorkomt. Kalkman bevestigt aan NU.nl dat er ook nu geen signalen zijn dat het insect in Nederland voorkomt. Het RIVM schreef in april 2018 hetzelfde.

Wel zijn er soms mensen in Nederland die denken dat ze de ‘kissing bug’ gezien hebben. Kalkman vertelde aan Vroege Vogels dat bij nadere inspectie tot nu toe altijd bleek dat het om een ander insect gaat. Vaak gaat het dan om de bladpootwants, die ongevaarlijk is en sinds 2007 in Nederland voorkomt. Ook ongediertebestrijder Rentokil schreef in 2016 in een blog dat mensen de bladpootwants soms verwarren met de gevaarlijke ‘kissing bug’.

Bladpootwants. (Beeld: Dick Belgers/CCBY)

Meer mensen in Europa leiden aan ziekte van Chagas

Het klopt wel dat in Europa steeds meer mensen de ziekte van Chagas hebben. Dat komt volgens de WHO voornamelijk door migratie. In Europa is het theoretisch mogelijk de ziekte te krijgen via contact met besmet bloed, zoals bij een bloedtransfusie of orgaandonatie.

In Nederland is daarom onderzoek gedaan naar de kans op overdracht via bloeddonatie. Ruim 90 procent van de donoren uit de risicogroep werd onderzocht. Geen van de onderzochte donoren bleek de ziekte van Chagas te hebben. Daarnaast wordt de ziekte van Chagas volgens een rapport in het Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde slechts incidenteel gediagnosticeerd in Nederland. De mensen die in Nederland aan deze ziekte lijden zijn volgens dit rapport, voor zover bekend, uitsluitend Latijns-Amerikaanse migranten.

Nieuwscheckers en De Hoax-Wijzer schreven in 2017 al een stuk over waarschuwingen voor de ‘kissing bug’ in Nederland. Beide factcheckers beoordeelden de waarschuwing als onjuist.

Conclusie

In april 2018 schreef het RIVM dat de ‘kissing bug’ niet in Nederland voorkomt. Dat bevestigt ook Vincent Kalkman van het EIS Kenniscentrum Insecten. De ongevaarlijke bladpootwants, die op de ‘kissing bug’ lijkt, komt wel steeds meer voor in Nederland.

We beoordelen de bewering “de gevaarlijke ‘kissing bug’ verspreidt zich door Nederland” als onwaar.

Heb jij een bericht of bewering gezien waarvan je de juistheid betwijfelt? Mail naar factcheck@nu.nl en dan gaan wij ermee aan de slag.