Luchtvaartexpert over vals alarm: ‘Menselijke fout snel gemaakt’

Doordat een piloot van Air Europa woensdagavond per ongeluk een melding verstuurde van unlawful interference (onrechtmatige inmenging) vanuit de cockpit was het urenlang onrustig op Schiphol. Volgens luchtvaartdeskundige Benno Baksteen kan een dergelijke fout “makkelijk” worden gemaakt.

De Rotterdammer sluit niet uit dat bijvoorbeeld de piloot simpelweg op een verkeerd knopje heeft gedrukt. “De luchtverkeersleiding en piloten delen een systeem, waarmee codes naar elkaar gestuurd worden”, aldus Baksteen. Dat systeem wordt vóór elke vlucht vertrekt aangezet.

Hij legt uit dat een deel van de codes pas gegenereerd worden op het moment van de vlucht, zoals de letter- en cijfercombinaties waarmee vliegtuigen aangeduid worden. Echter delen luchthavens en piloten een groot aantal standaard codes voor speciale incidenten, zoals een kaping.

Als een dergelijke code van binnen het vliegtuig wordt ingetoetst, wordt deze meteen naar de corresponderende luchthaven gestuurd. Er is géén bevestigingsfunctie die vraagt of de ingetoetste code daadwerkelijk verzonden moet worden en de luchthaven kan meteen maatregelen treffen, aldus Baksteen.

Schiphol vertrouwt berichten uit vliegtuig niet meer als melding is gemaakt

Volgens hem lijken een deel van de standaard codes op elkaar en kan het zo zijn dat de piloot per ongeluk een verkeerde heeft ingetoetst, of zijn vingers van de juiste knop richting een verkeerde gleden.

“Het kan best dat Air Europa meteen daarna geprobeerd heeft om de fout recht te zetten, maar als Schiphol een bericht krijgt van een mogelijke kaping dan zal er sceptisch gereageerd worden op verdere berichtgeving vanuit datzelfde vliegtuig”, vertelt de luchtvaartdeskundige.

Baksteen weet niet waarom er geen bevestigingsfunctie in het systeem is aangebracht. Hij vermoedt dat de snelheid bij een daadwerkelijke kaping de achterliggende reden is.

Een deel van Schiphol was verlaten na de melding vanuit het Air Europa-toestel (Foto: Pro Shots)

Hulpdiensten rukten massaal uit voor ‘verdachte situatie’

Bij Schiphol werd de melding rond 19.00 uur uiterst serieus genomen en er werd direct opgeschaald naar GRIP 3. Bij een dergelijke melding is er sprake van een ‘mogelijke bedreiging voor het welzijn van de bevolking binnen een gemeente’.

Hulpdiensten rukten massaal uit. Twee traumahelikopters, een arrestatieteam, de brandweer, politie, marechaussee en een team van de Dienst Speciale Interventies (DSI) kwamen allemaal ter plaatse.

Het zwaarbewapende DSI-team enterde rond 20.30 uur het vliegtuig en haalde de passagiers en crewleden veilig uit het toestel. Kort daarna kwam er officiële berichtgeving naar buiten van Air Europa dat het om een vals alarm ging.

De inzittenden zouden vertrekken naar Madrid. Op de luchthaven heeft het incident geleid tot vertraging voor 15 tot 20 vluchten, maar een woordvoerder verwacht dat alle vluchten vanavond nog kunnen vertrekken.