Kloppen onze vooroordelen over het Songfestival nog anno 2019?

Het Eurovisie Songfestival levert ieder jaar weer flinke discussies op over de kwaliteit van de optredens en de geloofwaardigheid van de puntentelling. Maar wat is er eigenlijk waar van de vaak gehoorde opvattingen over buurlanden die alleen op elkaar stemmen en de geruchten dat enkel ‘circusacts’ het festival kunnen winnen?

‘Nederland kan als klein landje nooit winnen’

Hoewel Nederland dit jaar de topfavoriet is met het liedje Arcade van Duncan Laurence, lees je vaak dat wordt gedacht dat ‘we’ nooit zullen winnen, omdat Nederland een te klein land is met te weinig buren.

Hoewel het bij het Songfestival wel loont om veel buurlanden te hebben met een vergelijkbare muziekcultuur, is dit niet noodzakelijk om te winnen. In 2017 ging Portugal er bijvoorbeeld met de winst vandoor dankzij Salvador Sobral’s Amor Pelos Dois. Met slechts Spanje als buurland wisten ze zowel de jurystemming als de televoting met overtuiging te winnen.

Israël lukte het zelfs zonder buurland de overwinning binnen te slepen met Netta’s Toy. Daarnaast is Ierland het land met de meeste overwinningen in de geschiedenis van het Songfestival. Zij wisten zeven keer de meeste punten te behalen, hoewel het land maar één buur heeft.

‘Het Songfestival is een Oostblokfeestje geworden’

In het begin van de 21e eeuw begonnen Oost-Europese landen aan een opmars bij het Songfestival. Zo wisten Oekraïne, Servië en Rusland te winnen in 2004, 2007 en 2008.

Al snel kwam vanuit West-Europa het geluid dat Eurovisie een ‘oostblokfeestje’ was geworden en dat het voor de rest van Europa onmogelijk leek om te winnen. In de afgelopen jaren is niets minder waar gebleken.

In 2010 ging Duitsland er met de overwinning vandoor dankzij Lena’s Satellite. Ook Denemarken (2013), Oostenrijk (2014) en Zweden (2012 en 2015) wisten het festival recentelijk winnend af te sluiten. Uit Oost-Europa kwamen enkel Oekraïne (2016) en Azerbeidzjan (2011) als winnaar uit de bus.

Kijkend naar de top tien van de afgelopen twee edities met een bredere definitie van Oost-Europa, eindigden in 2018 twee Oost-Europese landen in de top 10 (Tsjechië en Moldavië) en in 2017 waren dat er vier (Bulgarije, Moldavië, Roemenië en Hongarije).

‘Buurlanden stemmen alleen maar op elkaar’

Dat buurlanden elkaar graag veel punten geven tijdens het Songfestival, valt niet te ontkennen. De organisatie probeerde met de herinvoering van een jury burenstemmen en invloed van diasporastemmen, waarbij mensen die naar een ander land zijn verhuisd vanuit daar elk jaar op hun moederland stemmen, te beperken.

Toch schuiven Griekenland en Cyprus, maar ook Roemenië en Moldavië elkaar nog vaak de twaalf punten toe. Doen Nederland en België hier ook aan mee? Nederland kon in 2018 niet op België stemmen, omdat onze zuiderburen de finale niet haalden en niet in dezelfde halve finale zaten. De Belgen gaven echter wel 22 punten (twaalf van televoters, tien van de jury) aan Waylon tijdens de finale.

In 2017 eindigde België op de vierde plaats met City Lights van Blanche, maar kreeg slechts twaalf van de mogelijke 24 punten (jury’s en televoting bij elkaar opgeteld) vanuit Nederland. In 2016 eindigden België en Nederland achter elkaar op een tiende en elfde positie en gaf Nederland zestien punten aan België – en andersom veertien.

‘Alleen circusacts kunnen het Songfestival winnen’

Hoewel een uitbundige show zeker helpt bij het opvallen tussen een groot en gevarieerd deelnemersveld, geldt ‘hoe gekker, hoe beter’ zeker niet altijd voor het Eurovisie Songfestival.

In 2017 won de Portugese Salvador Sobral door alleen op het podium te staan en zijn lied achter een microfoon ten gehore te brengen. Ook de winnaar van 2016, Oekraïne met Jamala’s 1944, had naast de projecties op de vloer en achtergrond geen showelement.

Zweden wist in 2015 een opvallende show neer te zetten en de overwinning te pakken met Heroes van Måns Zelmerlöw, die een choreografie opvoerde met een geprojecteerd poppetje.

In 2014, toen Conchita Wurst de overwinning namens Oostenrijk binnenhaalde, was het feit dat een bebaarde drag queen op het podium stond het opvallendste showelement.

Zo’n tien jaar geleden loonde het meer om je nummer met een uitbundig optreden uit te voeren. Zo sleepte Rusland in 2008 de overwinning binnen met een ijsbaan op het podium en wist Finland moeiteloos de meeste punten te halen met de rockband Lordi, uitgedost in monsterkostuums.