De jacht op een coronavaccin: Dit zochten we uit over vaccinontwikkeling

In vier artikelen legden we in de afgelopen weken uit hoe het onderzoek naar coronavaccins verloopt, hoe een toekomstig vaccin zou kunnen werken en wat we weten over de effectiviteit en veiligheid. Een kort overzicht.

Hoe verloopt vaccinonderzoek?

Als een vaccin in het lab en in dierproeven veilig en werkzaam lijkt, dan kan het onderzoek onder mensen beginnen. Dit onderzoek verloopt altijd in drie fases.

In fase 1 en fase 2 wordt onder kleine groepen onderzocht of het vaccin veilig is. Om te bewijzen dat een vaccin werkt en er geen serieuze bijwerkingen zijn, is er de laatste en derde onderzoeksfase. Daar doen tienduizenden testpersonen aan mee.

Hoe zou het vaccin kunnen werken?

Het doel van ieder potentieel coronavaccin is het immuunsysteem zo activeren dat het coronavirus na een besmetting snel kan worden uitgeschakeld en je niet ziek wordt.

Dit kun je op verschillende manieren voor elkaar krijgen. Niet ieder mogelijk coronavaccin werkt dan ook hetzelfde.

Wanneer is een vaccin effectief?

Een ideaal vaccin werkt bij iedereen en voorkomt dat mensen ziek worden. Als een coronavaccin deze twee eigenschappen heeft, zou dat een heel effectief vaccin zijn. Maar het is de vraag of het coronavaccin dat het eerst wordt toegelaten ook zo effectief zal zijn. Als dat niet het geval is, is een vaccin niet automatisch nutteloos.

Ook een vaccin dat maar bij een deel van de mensen werkt of ervoor zorgt dat kwetsbare groepen minder ziek worden, kan helpen bij de bestrijding van het virus. Maar er kleven ook risico’s aan de toelating van een weinig effectief vaccin.

Hoe wordt de veiligheid onderzocht?

Tijdens een vaccinonderzoek wordt gekeken naar de veiligheid van een vaccin. het Europees Medicijnagentschap beoordeelt of dit onderzoek goed is uitgevoerd en of de risico’s van het vaccin klein genoeg zijn om het tot de EU toe te laten.

Voor de toelating kunnen eventuele zeer zeldzame bijwerkingen niet volledig uitgesloten worden. Om dit goed in de gaten te houden, worden nu al voorbereidingen getroffen voor het onderzoek na de toelating van een coronavaccin.