Bijpraten over Brexit: Johnson gooit olie op het vuur, nieuwe impasse dreigt

Brexit is terug. De Britten hebben de Europese Unie inmiddels verlaten, maar de twee partijen bakkeleien nog altijd over hun toekomstige relatie. De tijd daarvoor dringt en het nieuws stapelt zich snel op, dus we praten je snel even bij over wat er deze week gebeurde.

Brexit vormt het levende bewijs dat een week een wereld van verschil kan maken. Aan het voorzichtig optimisme van de afgelopen afgelopen twee weken lijkt deze week namelijk definitief een einde te zijn gekomen.

Terwijl de EU-leiders donderdag voor het eerst in lange tijd weer samenkwamen om te praten over onder meer Brexit en de coronacrisis, verliep Boris Johnsons Brexit-deadline. Een deal was op de 15e oktober echter nog ver weg. Hoewel de Britse deadline niet heilig is, bleek het verstrijken van de datum wel een moment voor Johnson om de verhoudingen tussen de machtsblokken weer flink op scherp te zetten.

Johnson zegt vertrouwen in huidige onderhandelingen op

Gefrustreerd over het verzoek vanuit Brussel aan de Britten om water bij de wijn te doen in de onderhandelingen, maakte de Britse premier vrijdag bekend dat het land zich voorbereidt op een no deal-Brexit.

Ondanks het feit dat een meerderheid van de Britten voorstander is van een Brexit-deal, moet de bevolking volgens Johnson serieus rekening houden met een situatie zonder handelsakkoord. Johnson liet in een videoboodschap weten de huidige onderhandelingen over onder andere de visserij niet aanvaardbaar te vinden. De Britten willen zelf bepalen wie er wel of niet welkom is in de Britse wateren, terwijl ze wel inzetten op toegang tot de Europese markt.

Hoewel de woorden van Johnson toch vooral als dreigement moeten worden beschouwd, tonen ze wel aan dat de constructieve toon van de afgelopen weken alweer ver achter ons ligt. Ook de Franse president Emmanuel Macron bevestigde dit, door voorafgaand aan de EU-top te zeggen dat ook zijn land klaar is voor een no deal-Brexit. Andere Europese leiders, zoals premier Mark Rutte, stelden zich wat voorzichtiger op.

Barnier niet naar Londen

Zaterdag werd bekend dat EU-hoofdonderhandelaar Michel Barnier en zijn team maandag niet richting Londen vertrekken voor een nieuwe onderhandelingsronde. De Fransman kreeg van zijn Britse collega David Frost te horen dat de onderhandelingen op deze voet niet verder kunnen gaan.

Daarmee gaan de geplande “geïntensiveerde onderhandelingen” tussen Brussel en Londen niet door. In plaats daarvan zullen Barnier en Frost op korte termijn een telefoongesprek hebben waarin de structuur van de onderhandelingen aan bod zal komen. Het lijkt er dus op dat de partijen weer een stap terug doen en eerst uit de patstelling moeten zien te raken. Toch toont de bereidheid van de blokken om nog verder te praten wel aan dat er nog enig vertrouwen bestaat over een goede afloop.

Van Canadees naar Australisch model

In plaats van een handelsovereenkomst zoals die tussen de EU en Canada lijkt Johnson nu aan te sturen op een “Australisch model”. De EU heeft momenteel geen vrijhandelsakkoord met Australië, wel bestaan er kleine akkoorden over specifieke onderwerpen.

Dit zou de facto dus neerkomen op een no deal-Brexit. Wel liet Johnson weten dat zijn voorkeur uitging naar een een regeling zoals tussen de EU en Canada, waarbij wel sprake is van vrijhandel en vergaande handelsafspraken. Zo’n constructie lijkt echter steeds lastiger te worden doordat 1 januari – de datum waarop de overgangsperiode afloopt – steeds dichterbij komt. Bovendien zijn de onderhandelingen door de huidige impasse alleen maar stroperiger geworden.