Advocaat: ‘Shell was geen buitenstaander bij executies in Nigeria in 1995’

Channa Samkalden, de advocaat van vier weduwes uit Nigeria, heeft dinsdag gesteld dat Shell “geen buitenstaander” was bij de aanhouding en uiteindelijke terdoodveroordeling van negen Nigeriaanse mannen in 1995. De oliemaatschappij wordt medeplichtigheid verweten.

De zaak is aangespannen door in totaal vier Nigeriaanse vrouwen: Esther Kiobel, Victoria Bera, Blessing Eawo en Charity Levula. De laatste twee konden niet aanwezig zijn, omdat hun visa werd geweigerd.

Kiobel en Bera deden aan het begin van de zitting een emotionele oproep en vroegen de rechtbank om gerechtigheid. Hun mannen werden samen met vijf anderen op 10 november 1995 opgehangen, nadat ze schuldig waren bevonden aan betrokkenheid bij moord. De mannen behoorden tot het volk Ogoni, een etnische groep in Nigeria.

Ogoni-volk kwam in opstand tegen vervuiling door oliewinning

Volgens Samkalden is er geen twijfel dat het toen om een schijnproces ging dat als voorbeeld moest dienen voor de rest van het Ogoni-volk.

De mannen woonden in de Nigerdelta waar Shell al sinds eind jaren vijftig olie won. Het volk kwam in 1992 opstand, omdat de oliewinning in het gebied tot enorme vervuiling leidde.

Shell zou actief hebben bemoeid met ingrijpen

Shell zou het toen heersende militaire regime meerdere malen om ingrijpen hebben gevraagd. Samkalden zei dinsdag dat dit niet ophield bij het doen van aangifte, maar dat het bedrijf “zich actief bemoeide met het ingrijpen”. Zo zou er zijn samengewerkt met de Nigeriaanse inlichtingendiensten.

“Ook toen eerder ingrijpen tot meerdere dodelijke slachtoffers had geleid, bleef Shell hierom verzoeken.” Het bedrijf zou zijn blijven hameren op de negatieve gevolgen voor de olieproductie en de economie van Nigeria.

“Shell heeft altijd de keuze gehad om juist te handelen, maar heeft dit nooit gedaan”, aldus de advocaat. “Ook tijdens het proces werd er alleen rekening gehouden met de eigen belangen.” Daarom is het bedrijf volgens haar medeplichtig aan de gebeurtenissen in 1995.

Oliemaatschappij ontkent alle beschuldigingen

De advocaat van Shell, Wemmeke Wisman, komt later op dinsdag aan het woord. In een eerdere verklaring heeft het bedrijf de gebeurtenissen tragisch genoemd.

“Shell heeft niet samengespannen met de autoriteiten om de onrusten te onderdrukken. Het bedrijf heeft op geen enkele wijze gewelddadigheden aangemoedigd of verzocht in Nigeria en had geen rol in de arrestatie, de rechtszaak en de executie van de negen Ogoni-mannen”, valt te lezen in de verklaring.

De weduwen eisen excuses en een schadevergoeding. In 2009 werd een schikking getroffen met nabestaanden van een van de omgekomen mannen, Ken Saro-Wiwa. Zij kregen ruim 15 miljoen dollar.